🔎چرا احساس تهی بودن میکنیم؟
⬇️ وقتی شادی ناپدید میشود:
❗️ احساس بیلذتی (آنهدونیا) پس از دوران بحران و جنگ
•👤 «دیگه توی هیچ چیزی شادی حس نمیکنم. حتی کارهایی که قبلاً برام لذتبخش بودن، الان بیمعنی شدن.»
•👤 «حوصله هیچچیز و هیچکس رو ندارم. اصلاً انگیزه ندارم.»
•👤 «انگار همه فقط منتظرن ببینن صلح ادامه پیدا میکنه یا نه. وقتی آینده نامعلومه، سخت میشه به چیزی دلخوش بود.»
•👤 «فقط روزمرگی شده. زندهایم، اما زندگی نمیکنیم.»
شاید این حرفها را از اطرافیانتان شنیده باشید، یا خودتان هم این احساسات را تجربه میکنید. چنین حسهایی بعد از یک بحران بزرگ مثل جنگ، طبیعی است. چیزهایی مثل بیحوصلگی، بیانگیزگی، بیتفاوتی و نبود احساس شادی، همگی نشانههای روانی بحران هستند…
🗳 آنهدونیا (Anhedonia) یا بیلذتی یعنی چه؟
آنهدونیا (Anhedonia) یا بیلذتی یعنی ناتوانی در لذت بردن از چیزهایی که قبلاً برایتان خوشایند بوده. این حالت میتواند با بیانگیزگی، خستگی، بیاحساسی و حتی تغییر در خواب یا اشتها همراه باشد.
بعد از یک بحران شدید، بدن در وضعیت استرس مزمن قرار میگیرد؛ مثل وقتی که طولانیمدت در حالت «جنگ و گریز» هستیم. این حالت باعث میشود سیستم عصبی و هورمونها دچار اختلال شوند، بهخصوص مسیرهایی که با لذت، هیجان و انگیزه درارتباطاند. نتیجهاش همان بیحسی و بیلذتیای است که ممکن است تجربه کنید؛ درست مثل زمانی که بعد از دویدن زیاد، دیگر توان حرکت ندارید.
توجه: اگر این حالات بیشتر از چند هفته ادامه پیدا کرد و در زندگی روزمرهتان اختلال ایجاد کرد، حتماً به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنید.
🔫چطور با این وضعیت مقابله کنیم؟
این احساسات قابلدرک هستند، چون رویدادی که باعثشان شده (مثل جنگ یا بحرانهای بزرگ دیگر) اغلب خارج از کنترل ما بوده. اما هنوز میتوان کارهایی برای بهبود حال روان انجام داد. در ادامه، چند راهکار ساده و کاربردی پیشنهاد میشود. شاید لازم باشد چند مورد را امتحان کنید تا ببینید کدامیک برای شما بهتر جواب میدهد.
1️⃣ کارهایی را انجام دهید که قبلاً از آنها لذت میبردید
شاید سخت باشد، اما تلاش برای بازگشت به سرگرمیها و فعالیتهای مورد علاقهی گذشته، کمک میکند تا حس بهتری پیدا کنید.
لازم نیست با کارهای بزرگ شروع کنید؛ کارهای کوچک هم مفیدند. چند پیشنهاد:
• ورزش سبک یا پیادهروی
• پختن غذای مورد علاقه یا امتحان دستور جدید
• گشتوگذار در کتابفروشی یا کتابخانه
• رفتن به پارک یا کافه برای دیدن مردم
• تماشای یک فیلم که قبلاً دوستش داشتید
2️⃣ کار جدیدی را امتحان کنید
شروع یک فعالیت تازه میتواند حس کنجکاوی، انگیزه یا هیجان را دوباره زنده کند. مثلاً:
• دیدن یک فیلم تازه
• یاد گرفتن یک مهارت جدید (مثلاً از یوتیوب)
• خواندن دربارهی یک موضوع جدید
یا سراغ کارهای خلاقانه بروید:
• نوشتن داستان یا خاطره
• نقاشی یا ساخت کاردستی
• دوختن لباس یا ساخت زیورآلات
• سرهم کردن یک ماکت یا وسیله ساده
مهم نیست که نتیجهی کار چقدر بزرگ یا مهم باشد؛ حتی یک حس خوب کوچک هم ارزشمند است.
3️⃣ تحرک بدنی داشته باشید
فعالیت بدنی باعث ترشح اندورفین (هورمون شادی) میشود که به بهبود حالتان کمک میکند.
حتی اگر حال ورزش ندارید، با حرکتهای ساده شروع کنید:
• کمی راه رفتن در خانه
• حرکات کششی سبک
• گوش دادن به موسیقی و کمی رقصیدن
اگر بتوانید در کلاسهای گروهی یا در طبیعت ورزش کنید، از فواید ارتباط اجتماعی و اثرات آرامشبخش طبیعت هم بهرهمند میشوید.
4️⃣ تمرین دوباره لذت بردن
بعد از بحران، حس شادی و قدردانی از لحظات کوچک زندگی ممکن است کمرنگ شود.
اما خوب است یادآوری کنیم که بحرانها چقدر میتوانند ما را از همین لحظههای ساده و لذتهای کوچک محروم کنند.
• به صبحهای آرام، یک فنجان چای، نور آفتاب، صدای پرندهها یا حتی یک لبخند ساده توجه کنید.
این تمرینها ذهن ما را دوباره به سوی زندگی و امید بازمیگرداند.
✍️ مهرنوش مهدوی – روانشناس بالینی